بررسی سه غزل سنایی بر پایه نقد فرمالیستی با تاکید بر آرای گرامون و یاکوبسن

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی

2  کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

نقد فرمالیستی به رویکردی از نقد اطلاق می­شود که بین سال­های 1915 تا 1930 در روسیه جریان یافت. این حوزه نقد ادبی، ادبیات را از دیدگاه زبان­شناسی بررسی می‌کند و اثر ادبی را یک مسألة صرفاً زبانی می­داند و فرم و شکل اثر را مبنای تحلیل زیبایی‌شناسی و راه رسیدن به معنای نهفته در اثر ادبی در نظر می­گیرد؛ در حقیقت شکل اثر ادبی را آفریننده معنا و مفهوم تلقی می­کند.
از جمله نظریه­پردازان این رهیافت ادبی می­توان از «رومن یاکوبسن»، «بوریس آخنبام» و «ویکتور شکلوفسکی» نام برد که از اعضای انجمن زبان­شناسی در آن دوران بودند.
در این جستار سعی بر آن است که سه غزل از سنایی بر پایه این رهیافت و با تأکید بر دیدگاه­های «موریس گرامون» و «رومن یاکوبسن» بررسی شود و نشان داده شود که می­توان به جنبه­هایی از معانی نهفته در یک اثر ادبی، جدا از ساختارهای جامعة نویسنده و همچنین مسائل تاریخی و حتی روانشناسی شخصیت او دست یافت.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on three lytics of Sanaee based on Formalistic criticism with emphasis on Grammont and Jakobson opinions

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Bashiri 1
  • tahereh khagehgiri 2
1 Associate Professor of Persian Language and Literature Department of Allameh Tabataba'i University
2 ** M.A. of the Persian Language and Literature, Alameh Tabatabaei University.
چکیده [English]

Formalistic criticism is an approach which was in progress in Russia in 1915 – 1930. This field of literary criticism study literature from the point of view of linguistics . In this approach , a literary work is considered to be a linguistical subject . The from and shape of literary work is the base for aesthetic analysis and the only way for reaching to the hidden meanings . Some theorists of this approach are Roman Jakobson Boris Aknolem and Victor skolofsky .
They were association members of linguistics at that time . The purpose of this research is to study three lyrics of Sanaee based on this approach with emphasis on Grammont and Jakobson opinions. The results  show  that  by  using  a forma  listic  approach  the hidden  meanings  of a literary  work  is  accessible  without  knowing  the  structure of the society,  historical  issues  or  even the psycholigical  charater of the writer.

کلیدواژه‌ها [English]

  • literary criticism
  • formalism
  • Jakobson
  • Grammont
  • lyrics
  • sanaee

 

1- ایگلتون، تری .(1383). پیش­درآمدی بر نظریه ادبی، ترجمة عباس مخبر، تهران: مرکز.

2- برتنس، هانس .(1384). مبانی نظری ادبی، محمدرضا ابوالقاسمی، تهران: ماهر.

3- پاینده، حسین .(1383). مدرنیسم و پسامدرنیسم در رمان، تهران: روزنگار.

4- حافظ، شمس‌الدین محمّد .(1362). دیوان حافظ، تصحیح پرویز خانلری، تهران: خوارزمی.

5- شفیعی کدکنی، محمدرضا .(1373). در اقلیم روشنایی، تهران: آگاه.

6- سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم .(1341). دیوان سنایی، تصحیح محمّد تقی مدرس رضوی، تهران: ابن سینا.

7- شمیسا، سیروس .(1373). معانی، تهران: میترا.

8- ------------ .(1388). نقد ادبی، تهران: میترا.

9- صفوی، کورش .(1380). از زبان­شناسی به ادبیات (شعر)، تهران: حوزه هنری.

10- قویمی، مهوش .(1383). آوا و القا: رهیافتی به شعر اخوان ثالث، تهران: هرمس.

11- کالر، جاناتان .(1388). بوطیقای ساختارگرا، کورش صفوی، تهران: مینوی خرد.

12- مکاریک، ریما .(1385). دانش نامه نظریه‌های ادبی، ترجمه م. مهاجر و م. نبوی، تهران: آگاه.