قصیده مرآت الصفای خاقانی از دیدگاه ادبیات تعلیمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

یکی از بزرگ‌ترین قصیده سرایان قرن ششم هجری که همگان به عظمت مقامش در شاعری و بلندی مرتبه اش در سخنوری مقرّ و معترفند، خاقانی شروانی است. وی به خوبی توانست در پرتو نبوغ و همّت خود و نیز در سایه تعالیم ارزنده قرآن و حدیث، در علوم ادب و لغت و دیگر علوم و فنون به درجة کمال برسد و در شعر داراى نیرویى خلّاقه گردد. قصیده سرایی در عصر وی به سبب قریحه سرشار و اندیشه مضمون پرور او بود که به درجه ممتازی از پختگی و کمال در ادب فارسی رسید. اگر به دیوان ارزشمند این شاعر سترگ نظری بیفکنیم،خواهیم دید که اشعار وی به سبب گستردگی مضامین و تنوّع مفاهیم، از قابلیت های پژوهشی خوبی برخوردار است. در حقیقت قصاید خاقانی شروانی از لحاظ داشتن مفاهیم حکمی و پندگونه در خور توجّه است. به ویژه قصیده شینیه مرآت الصفای او که از اقبال ویژه ای برخوردار است، سرشار است از آموزه های حکمی و تعلیمی که در آیینه آن می توان مضمون پردازی اخلاقی و اندیشه ورزی حکمی و پندگونه خاقانی را به وضوح دید. این پژوهش با هدف تبیین تعالیم حکمی و تربیتی و آموزه های اخلاقی و با روش تحلیلی-توصیفی در قصیده مرآت الصفای خاقانی صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Khaghani’s Meraatol Safa ode from didactic literature view

چکیده [English]

One of the greatest ode composers of the sixth century that has been admit as an exalted position in poetry and his majesty in oratory is "Khaghani Shervani". He did with his best effort in light of his genius and endeavors and valuable teachings of the Qur'an and the Hadith, in science, literature and science and technology reached to perfection in poetry and to be creative in his work. Composing ode in his era due to his talent reached to a higher position in the Persian literature. If we take a look at his valuable Divan, we will find his poetry has a good potential of researching and investigating due to broad variety of topics. In fact, Khaghani Shervani odes because of philisophical concepts and advices are notable. Especially, his ode-Shiniyeh Meraatol Safa, has popularity among people. This work is full of didactic and philosophical contents which reflected his talent in this special area. The present paper aimed at explaining of philosophical teachings as well as ethical education in Meraatol Safa with analytical descriptive method .investigating and criticism of this work from didactic literature will have fruitful results.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khaghani
  • ode of Meraatol Safa
  • Didactic Literature
  • Contentment
  • escaping worldly values